کلسترول خون
۰۳ آبان ۱۳۹۸ ساعت ۰۸:۲۴ 0
کلسترول خون
0   98   10   0

هیپرکلسترولمی

افزایش میزان کلسترول خون هیپرکلسترولمی نامیده می شود.هیپرکلسترولمی نوعی هیپرلیپیدمی (افزایش چربی خون) می باشد.افزایش کلسترول غیراز کلسترول HDL می تواند نتیجه رژیم غذایی ، چاقی ، بیماری ارثی یا ناشی از بیماریهای دیگر مثل دیابت نوع 2 یا کم کاری تیروئید باشد.

کلسترول یکی از سه گروه بزرگ چربی ها است که در ساختمان غشاء سلولهای حیوانات وجود دارد بنابراین تمام جانوران آن را تولید می کنند.علاوه بر این کلسترول پیشتاز هورمون های استروئیدی و اسیدهای صفراوی است.از آنجا که کلسترول در آب محلول نیست در خون با پروتئین هایی پیوند می شود که به آنها لیپوپروتئین گفته می شود و ازاین طریق در پلاسما حمل می شوند.لیپوپروتئین ها بر اساس دانسیته تقسیم بندی می شوند که VLDL،LDL،HDL می باشند.تمام لیپوپروتئین ها کلسترول حمل می کنند ولی افزایش لیپوپروتئین ها غیر ازHDL کلسترول مثلا LDL کلسترول با افزایش احتمال تصلب شراین و بیماریهای عروق کرونر قلب همراه است . برعکس افزایش HDL کلسترول نقش محافظتی دارد.پرهیز از چربی ها ترانس و جایگزین کردن چربی های اشباع با چربی های غیر اشباع برای کاهش کلسترول تام و کلسترول LDL در بالغین توصیه می شود. در افرادی که کلسترول آنها خیلی زیاد است (مثلا افزایش کلسترول ارثی) رژیم غذایی به تنهایی قادر به کاهش کلسترول LDL  نمی باشد و معمولا داروهای کاهش دهنده چربی ها لازم می شود.

 

علائم

افزایش کلسترول به خودی خود علائمی ندارد ولی افزایش طولانی مدت کلسترول خون منجر به تصلب شراین (سخت شدن دیواره سرخرگها) در طول چند دهه می شود که در نهایت باعث تنگی سرخرگ ها می شود. علاوه بر این پلاک های چربی کوچک دیواره سرخرگ می تواند پاره شده و باعث تولید لخته و انسداد جریان خون شود. انسداد ناگهانی عروق کرونر (تاجی) قلب حمله قلبی و انسداد سرخرگ های که به مغز می روند سبب سکته مغزی می شود . در صورتیکه تنگی یا انسداد عروق به آهستگی اتفاق بیافتد جریان خون عضو یا بافت به تدریج کاهش می یابد تا جایی که عضو قادر به انجام کارهای طبیعی خود نمی شود در این مرحله از کاهش جریان خون می تواند علائم اختصاصی نشان دهد. مثلا ایسکمی* گذرای مغز می تواند با از بین رفتن موقتی بینایی ، عدم تعادل و سرگیجه ، اشکال در صحبت کردن ، ضعف و بی حسی در یک نیمه بدن خود را نشان می دهد. نرسیدن خون کافی به قلب باعث درد سینه و ایسکمی چشم منجر به از دست دادن بینایی گذاری یک چشم شود. نرسیدن خون کافی به پاها باعث می شود در موقع راه رفتن عضلات پشت ساق پا درد بکنند یا اگرخون کافی به روده ها نرسد . بعد از خوردن غذا شکم درد احساس می شود.

 

علت 

افزایش کلسترول خون معلول ترکیبی از عوامل محیطی و ارثی است . عوامل محیطی موثر عبارتند از وزن ، غذا و استرس.

 

بیماری ها و درمان ها

بعضی بیماری ها می توانند سبب افزایش کلسترول شوند که شامل دیابت نوع 2 (بالغین) ، چاقی ، مصرف الکل ، دیالیز ، سندرم نفروتیک ، سندرم کوشینگ  ، بی اشتهایی عصبی ، کم کاری تیروئید و بعضی داروها مثل مدرهای تیازیدی ، سیکلوسپرین ، گلوکوکورتیکوئید ها ، بتابلوکرها و داروهای ضد روان پریشی ، بعضی داروهای ضد صرع می باشند.

 

ژنتیک

عوامل ژنتیک اغلب نتیجه مجموعه اثرات چند ژن می باشد ولی گاهی نتیجه نقص یک ژن می باشد مثل افزایش کلسترول خانوادگی . در افزایش کلسترول خانوادگی جهش می تواند غالب (جهش ژن APOB) یا نوع مغلوب باشد (موتاسیون ژن LDLRAPY) باشد.شیوع هیپرکلسترلمی خانوادگی 500/1 نفر می باشد.

ژن غالب: به ژن هایی گفته می شود که در صورت داشتن یک کپی از ژن تظاهرات بالینی ظاهر می شود.

ژن مغلوب: به ژن هایی گفته می شود که در تظاهر علائم آن وجود دو ژن ( از هرکدام از والدین یک ژن) ضرورت دارد.

 

غذا

غذای مصرفی بر روی مقدار کلسترول خون تاثیر می گذارد ولی مقدار تاثیر در افراد مختلف متفاوت است.از طرف دیگر وقتی مقدار کلسترول مصرفی کاهش می یابد میزان تولید کلسترول در کبد افزایش می یابد بطوریکه تغییر مقدار کلسترول در حد متوسط صورت می گیرد.مثال آن افزایش کلسترول خون در بی اشتهایی عصبی می باشد.مطالعات مختلف به این نتیجه رسیده است که کلسترول رژیم غذایی سبب افزایش کلسترول خون می شود.چربی های ترانس باعث افزایش کلسترول LDL و کاهش کلسترول HDL می شوند همچنین افزایش فروکتوز مصرفی باعث افزایش کلسترول تام و کلسترول LDL  می شود.

 

غربالگری 

غربالگری روتین مردان بیش از 35 سال و خانم های بیش از 45 سال برای اختلالات چربی و درمان چربی غیرطبیعی در افرادی که احتمال بیماری های عروقی قلب زیاد است توصیه می شود . همچنین غربالگری روتین برای مردان 20 تا 35 سال و خانم های 20 تا 45 سال در صورتیکه عوامل ریسک دیگری برای بیماری های عروقی قلب دارند توصیه می شود. و در افرادی که کلسترول طبیعی دارند کنترل آن هر 5 سال یکبار لازم است.

 

درمان 

درمان بر اساس چهار سطح احتمال بیماری قلبی توصیه می شود.در هر سطح مقدار کلسترول LDL بعنوان هدف و آستانه برای درمان می باشد. هرچه سطح  ریسک بیشتر باشد مقدار کلسترول باید کمتر باشد.

 

سطح ریسک (خطر)

معیارهای سطح ریسک

تغییر در سبک زندگی

شروع درمان

تعدادفاکتورهای خطر

احتمال ایسکمی قلبی در 10 سال

mg/dl

mg/dl

ریسک بالا

سابقه بیماری قلبی

>20%

>100

>100

متوسط به بالا

دو یا بیشتر

10-20%

>130

>130

متوسط

دو یا بیشتر

<10%

>130

>160

کم

صفر یا یک

-

>160

>190

 

 احتمالات خطر

عبارتند از کشیدن سیگار ، پرفشاری خون بیش از 90/140 میلی متر جیوه (یا تحت درمان فشار خون بودن) مقدار کلسترول HDL کمتر از mg/dl 40 باشد ، داشتن سابقه فامیلی بیماری قلبی زودرس در خانواده و سن (آقایان بیش از 45 سال و بانوان بیش از 55 سال)

 

تغییر در سبک زندگی

برای کسانیکه در گروه پرخطر قرار می گیرند تغییرسبک زندگی و درمان استاتین میزان مرگ و میر را کاهش می دهد.ترک سیگار ،کاهش مصرف الکل ، افزایش فعالیت فیزیکی ، کنترل وزن ، کاهش آن به حد مناسب (BMI) ، باعث کاهش کلسترول تام و کلسترول LDL و افزایش کلسترول HDL (کلسترول خوب) می شود.

 

رژیم غذایی

مصرف غذایی که سبزیجات ، میوه ها ، غذاهای دارای فیبرزیاد و کم چرب باشد سبب کاهش متوسط کلسترول خون میشود. مصرف غذاهای حاوی کلسترول باعث افزایش کم ولی قابل توجه کلسترول سرم میشود.از سال 2015 اکثر کشورها محدودیت غذایی را از برنامه خارج کردند فقط چربی *ترانس در افزایش خطر بیماری های قلبی ناشی از کلسترول شناخته شده و پرهیز از آن در رژیم غذایی بالغین توصیه می شود.افزایش مصرف فیبر غذایی به ازای هرگرم mg/dl 2.2 کلسترول را کاهش می دهد.مصرف حبوبات و غلات سبوس دار نیز میزان کلسترول را کاهش می دهد.

 

درمان دارویی

استاتین ها برای درمان افزایش کلسترول مصرف می شود که باید همراه با تغییر سبک زندگی باشد. استاتین میزان کلسترول خون را تا 50%  کاهش می دهد. نشان داده شده که استاتین مرگ و میر ناشی از سکته قلبی یا مغزی را کاهش داده است.داروهای دیگری که ممکن است استفاده شود شامل فیبرات ، نیکوتینیک اسید و کلسترآمین ها می باشند و بیشتر در مواردی استفاده می شود که بیمار درمان استاتین را تحمل نکند . در افراد بیش از 70 سال افزایش مقدار کلسترول ریسک فاکتور بستری شدن بعلت آنژین یا سکته قلبی نمی باشد و در افراد بالای 85 سال تجویز داروهای کاهنده کلسترول ممکن است ضرر نیز داشته باشد.در افرادی که طول عمر کوتاهی دارند (بعلت بیماری یا سن) مصرف استاتین توصیه نمی شود.

 

توصیه برای بیماران دیابتیک مبتلا به افزایش کلسترول 

درمان کاهنده چربی برای بیماران دیابتی مبتلا به بیماری عروق کرونر توصیه می شود.چربی ترانس به مقدار کم در چربی گوشت و شیر و به مقدار زیاد در روغن های نباتی صنعتی جامد و مارگارین وجود دارد و در ساندویج ، غذاهای بسته بندی شده و سرخ کردن از آن استفاده می شود.High-density lipoprotein-HDL- Cholesterol یکی از 5 گروه لیپوپروتئین هاست.لیپوپروتئین ها شامل پروتئین هایی هستند که چربی های خارج سلولی بدن را در آب محلول ساخته و حمل می کنند. کلسترول HDL  کلسترول خوب نیز نامیده می شود.LDLCholesterol   - نوعی لیپوپروتئینی که کلسترول را از کبد به سایر بافت ها حمل می کند.(LDLLow density lipoprotein  کلسترول نیز نامیده می شود.

 

VLDL Cholesterol  (Very low density lipoprotein)

سندرم نفروتیک : افزایش دفع پروتئین از ادرار در حدی که باعث کاهش آن در خون شده و سبب ورم پاها و اطراف چشم می شود.

سندرم کوشینگ : افزایش ترشح کورتیزول از غده فوق کلیه باعث افزایش فشار خون ، چاقی شکم ، صورت گرد ، انباشت چربی در پشت گردن .

مدرهای تیازیدی : داروهایی که از بازجذب سدیم در کلیه ها جلوگیری کرده و سبب افزایش ادرار و کاهش فشار خون می شوند.

سیکلوسپرین : داروی مهارکننده ایمنی می باشد و در درمان آرتریت روماتوئید ، پسوریازیس ، کرون ، سندروم نفروتیک استفاده می شود.

گلوکوکورتیکوئیدها : گروهی از داروهای استروئیدی هستند که بعضی از فعالیت های سیستم ایمنی مثل آماس را کاهش می دهند. در آلرژی ، آسم و بیماریهای خود ایمنی استفاده می شوند.

بتابلوکرها : گروهی از داروها هستند که عمدتا در درمان ریتم غیر طبیعی قلب و همچنین در درمان فشار خون بالا از آنها استفاده می شود.

ایسکمی : نرسیدن اکسیژن کافی به عضو

نوعی لیپوپروتئینی است که توسط کبد ساخته می شود و قادر است چربی و کلسترول را در آب محلول ساخته و در بدن حمل می کند. VLDL  در جریان خون به IDL (Intermediate-density lipoprotein) تبدیل می شود.

 

روغن Trans

برای بالا بردن نقطه ذوب و افزایش عمر روغن نباتی آنها را هیدروژنه می کنند.در جریان این کار چربی ترانس بوجود می آید. چربی های ترانس LDL- Cholesterol  را افزایش داده و کلسترول HDL  (کلسترول خوب) را کاهش می دهند.معمولا در روغن مارگارین ، روغن شیرینی پزی ها و درمحصولات صنعتی بسته بندی شده مثل چیپس از آن استفاده می شود.

دسته بندی : خون
مقالات مرتبط
پرکاری تیروئید

پرکاری تیروئید

آزمایش کارکرد تیروئید (Thyroid Function Test)

آزمایش کارکرد تیروئید (Thyroid Function Test)

دیدگاهی برای این مقاله ارسال نشده است.

ارسال دیدگاه
©کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به آزمایشگاه رازی کرج میباشد.